2025 in vogelvlucht

In een wereld vol geopolitieke spanningen bleef Nederlands Loodswezen in 2025 koersvast met aandacht voor innovatie. Intern zetten we stappen op het gebied van materieel, governance, cultuur en werkwijzen. Extern versterkten we onze positie als vitale schakel in de maritieme keten.

Nederlands Loodswezen realiseerde in 2025 circa 2.000 minder scheepsreizen dan begroot, een afwijking van 2,3%. De ontwikkeling van de brutoloodsgelden bleef met -1,3% onder begroting relatief stabiel. Dit kwam mede door de gestegen komst van grotere, zwaarder beladen schepen met een grotere diepgang, waarvoor hogere loodsgeldtarieven gelden.

Toch waren er zorgen, met name in regio Rotterdam-Rijnmond. In de haven werden minder containerfeeders afgehandeld. Hoge energiekosten en belastingen, hevige internationale competitie en het daaruit voortvloeiende verlies van honderden banen leidden tot zorgen over de concurrentiepositie van de haven. Deze zorgen werden versterkt door de structurele crisis in de Europese (petro)chemische industrie, waardoor bedrijven hun investeringen in Europa heroverwegen.

Tegelijkertijd biedt de energietransitie kansen. Regio Amsterdam-IJmond profiteerde van nieuwe ladingstromen door de energietransitie en verwelkomde meer schepen dan verwacht. Regio Noord realiseerde een hoger aantal scheepsreizen door de groei van het aantal LNG-schepen en de offshore windindustrie. Daarnaast zorgde in deze regio de aardappelvaart voor meer scheepsreizen.

Evaluatie Wamr

Het garanderen van 24/7-beschikbaarheid is onze kerntaak. Bij de komende evaluatie van de Wet actualisatie markttoezicht registerloodsen (Wamr), vragen wij aandacht voor de continuïteit en financiering van onze dienstverlening als onderdeel van de kritieke infrastructuur. Onze doelstelling is dat de focus verschuift van efficiency naar het waarborgen van de dienstverlening bij vraaguitval of externe dreigingen.

Nieuwe missie, visie en strategie

Eind 2025 keurden onze leden het visiedocument Missie-Visie-Strategie (MVS) Loodswezen 2026-2030 goed. Dit document geeft richting aan waar Nederlands Loodswezen voor staat, waar we heen willen en hoe we daar komen als één organisatie. Onze strategische opdracht berust op drie pijlers: we zijn een toonaangevende organisatie met een unieke positionering in de maritieme keten, we vinden goed werkgeverschap belangrijk voor onze medewerkers en we staan voor een aantrekkelijk beroep voor registerloodsen.

Ten opzichte van de MVS 2019–2025 kent de nieuwe strategie twee belangrijke wijzigingen. Ten eerste is veilig toegevoegd als vierde kernwaarde, naast betrouwbaar, betrokken en deskundig. Ten tweede is de strategie concreter uitgewerkt dan in de voorgaande MVS. De belangrijkste uitdagingen zijn systematisch in kaart gebracht en vertaald in 23 actiepunten. Deze zijn ondergebracht in drie pijlers: toonaangevende organisatie, unieke positie in de keten en aantrekkelijk beroep. De actiepunten richten zich onder meer op verduurzaming, technische innovatie, externe fysieke en cyberdreigingen, kostendruk, de aantrekkelijkheid van het beroep en goed werkgeverschap.

Alle entiteiten binnen het Loodswezen werken deze uitgangspunten verder uit in de beleidsplannen voor 2026 die aansluiten op de MVS. De beleidsplannen van de regio’s gaan uit van het principe: samen waar het kan, regionaal waar het moet.

Sociale veiligheid

Begin 2024 is er een cultuuronderzoek uitgevoerd. Hieruit kwam naar voren dat er binnen NLBV significante verbeteringen mogelijk zijn op het gebied van cultuurbeleving. Om de veiligheid op de werkvloer te borgen is in 2024 een meldpunt grensoverschrijdend gedrag ingesteld en de gedragscode geüpdatet. Ook werd een campagne ontwikkeld rond sociale veiligheid en is een externe vertrouwenspersoon aangetrokken voor medewerkers die hier behoefte aan hebben.

Veiligheid op zee en aan wal

Het nieuwe veiligheidsstatement ‘Samen, Veilig & Vlot’ vormt een integraal onderdeel van de MVS 2026-2030. Het statement verwoordt de gemeenschappelijke ambitie dat iedereen altijd veilig en gezond thuiskomt. Tegelijkertijd benadrukt het dat veiligheid het resultaat is van samenwerking en onderling vertrouwen.

In april scherpte de International Maritime Organization (IMO) de SOLAS-regels aan met de resolutie MSC.576 (110) (SOLAS staat voor Safety of Life at Sea). De aanscherping richt zich met name op het veiliger maken van de loodsladders. Nederlands Loodswezen heeft zich hier samen met de International Maritime Pilot's Association (IMPA) jarenlang voor ingezet.

Incidenten

Incidenten en ongevallen blijven helaas voorkomen in de nautische sector. Loodsen van Nederlands Loodswezen waren in 2025 betrokken bij een ernstig scheepsongeval (ESO) in de Rotterdamse haven. Dit betreft een incident waarbij een inkomende tanker in de maasmond bij mist in aanvaring kwam met een sleepboot die bestemd was voor een ander schip. De sleepboot is hierbij lek geraakt en heeft zichzelf vervolgens uit veiligheidsoverwegingen aan de grond gezet.

Na een rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) over een incident met een bijzonder transport in 2024 in de Rotterdamse haven werden in goed overleg met betrokken partijen de aanbevelingen van de OVV opgevolgd en werden bij het Loodswezen de procedures aangescherpt en kregen hun beslag in het nieuwe Handboek Regeling Bijzondere Transporten, die in alle regio’s is geïmplementeerd.

Het doel is om de kans op herhaling te verkleinen. Daarom is en blijft het belangrijk om incidenten zorgvuldig te evalueren en te analyseren waarom het fout ging.

Visie op leiderschap

In 2025 werd een programma ontwikkeld dat leidinggevenden Loodswezen breed ondersteunt en dat richting geeft aan hun werkzaamheden. Dit programma vloeide voort uit het in 2023 uitgevoerde cultuuronderzoek onder medewerkers. Daaruit kwam een duidelijke behoefte naar voren aan een heldere visie op leiderschap en eenduidige gedragsrichtlijnen voor leidinggevenden. Deze visie en gedragsrichtlijnen zijn besproken. In 2026 volgt een leidinggevendenprogramma.

Publieke veiligheid

Oorlogsdreiging in Europa, economische sancties en natuurrampen zijn zaken waar het Loodswezen meer dan ooit op wil anticiperen. De geopolitieke spanningen werden in 2025 zichtbaar door het bunkeren van de Russische schaduwvloot (schepen die onder een andere vlag Russische olie vervoeren) die de westerse sancties ontduikt. Een dilemma vormen ook de Russische PEC-houders. Nederlands Loodswezen leidt deze kapiteins op. Na hun opleiding mogen ze zelfstandig van, naar en in onze havens varen. Daarmee hebben zij kennis over en toegang tot vitale infrastructuur. De wettelijke basis voor deze regeling maakt het intrekken ervan complex. Nederlands Loodswezen heeft, ondersteund door diverse Rijkshavenmeesters, een brief naar de ministers van IenW en Defensie gestuurd, waarin we onze zorgen hierover kenbaar hebben gemaakt en hebben aangegeven dat wij constructief willen bijdragen aan een structurele oplossing.

Overleggen over externe bedreigingen met maritieme partners, waaronder havenbedrijven, de Kustwacht en de ministeries van Defensie en Infrastructuur en Waterstaat, kregen in 2025 een structureel karakter.

Digitale veiligheid

De publieke taak om bij te dragen aan weerbare havens brengt ook een grotere verantwoordelijkheid voor onze digitale veiligheid met zich mee. De NLc onderzocht hoe loodsen onafhankelijk van externe digitale systemen, zoals satellieten, de havens veilig in en uit kunnen varen. Hiervoor zal worden geïnvesteerd in navigatie ondersteunende middelen (NOM) die beter bestand zijn tegen spoofing en jamming. We faciliteerden in dat kader ook een aantal overleggen met stakeholders en stichting FERM om onze weerbaarheid te vergroten. Tot slot bereidden we onze bestuurders met trainingen voor op de komst van de Europese NIS2-richtlijn voor cyberbeveiliging van kritieke entiteiten. Nederlands Loodswezen werd hierbij ondersteund door het Nationaal Cyber Security Centrum (NSCS).

Ondermijning

Als toegangspoorten van Nederland en Europa zijn zeehavens kwetsbaar voor criminaliteit zoals (drugs)smokkel en fraude. In 2025 werden havens aangewezen als risicogebied en introduceerde het ministerie van Justitie en Veiligheid de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) Havengebied voor de screening van medewerkers. Nederlands Loodswezen B.V. hield een pilot met de VOG voor varenden in de volcontinue dienst.

Nieuwe instroom

Jaarlijks stromen ruim twintig mensen in op de loodsopleiding. In september 2025 startte STC Next in Rotterdam op verzoek van de NLc met de premaster OTR:MMP die zeevarenden met een mbo-diploma de kans biedt om registerloods te worden. Tien van hen zijn gestart met de opleiding en volgen naast hun baan zes modules, grotendeels online. Ze doen dat gemotiveerd en enthousiast, aldus de docenten die zelf ook zeer positief zijn over de opleiding.

Zichtbaarheid

Voor de werving van nieuwe talenten was Nederlands Loodswezen nationaal en regionaal aanwezig op banenmarkten en maritieme evenementen, zoals de Wereldhavendagen in Rotterdam en SAIL Amsterdam 2025. De doelgroep benaderden we ook multimediaal: we lanceerden een nieuwe video over Nederlands Loodswezen en werden zichtbaar in het haven ervaringscentrum Portlantis. Hier kunnen bezoekers via een hologram van registerloods Eva ervaren hoe het is om op de brug van een containerschip te staan. In 2025 hebben we een nieuwe wervingssite gelanceerd. Samen met Nederland Maritiem Land ontwikkelden we ‘Mpowered’: een campagne die nut en noodzaak van de maritieme sector in beeld brengt.

Betrokken loodsen en medewerkers

Loodsen en medewerkers werden actief betrokken bij de toekomst van de organisatie en de essentiële vraagstukken die spelen. In twee inspirerende sessies bij de RDM-werf in Rotterdam kwamen zij bij elkaar en gaven input op de MVS 2026-2030. Hun input werd meegenomen in het definitieve visiedocument.

Projectmanagement

Sinds 2024 werkt NLBV met PMO (Project Management Office) om projecten te stroomlijnen en de financiële wendbaarheid te verbeteren. Om ook andere medewerkers bij deze aanpak te betrekken, organiseerde NLBV in mei 2025 de ‘Connect en Engage’-bijeenkomst. PMO-projectleiders vertelden hier over hun werk: van vloot tot IT en van kantoor tot op het water.

Onderzoek en innovatie

De werkgroep R&D hield technologische ontwikkelingen binnen en buiten de maritieme sector scherp in de gaten en onderzocht welke innovaties Nederlands Loodswezen kan toepassen. Met een omgevingsanalyse werden tal van onderwerpen geïdentificeerd. In 2025 lag de focus op het verminderen van de kwetsbaarheid van de haventoegankelijkheid en het moderniseren van het Global Navigation Satellite System (GNSS).

Verduurzaming

Op het vlak van verduurzaming was 2025 een overgangsjaar met de afronding van grote meerjarige projecten. Nederlands Loodswezen behaalde de doelstelling om 12,5% minder CO₂-uitstoot te realiseren ten opzichte van 2020. De verduurzaming van de kantoren en het wagenpark werd grotendeels voltooid en het elektrisch taxivervoer verder uitgebreid.

Regio Rotterdam-Rijnmond kreeg een nieuwe helihangar met 144 zonnepanelen. Om netcongestie en mogelijke stroomuitval op te vangen, werd een noodstroomvoorziening aangelegd. Met een noodaggregaat en battery packs kan de regio jaarlijks 1,6 miljoen kilometers elektrisch taxivervoer verzorgen. De voorziening is een voorbeeld van hoe Nederlands Loodswezen continuïteit in de bedrijfsvoering borgt door onafhankelijker te opereren.

De vervanging van de tenders in de M-klasse, waarmee 30% brandstof wordt bespaard, werd afgerond met de ingebruikname van de ‘Maud’ en ‘Milo’. In april startte het voorlopig laatste project voor nieuw varend materieel: de bouw van twee swaths met hybride voortstuwing en elektrische aandrijving voor regio Scheldemonden.

Digitale optimalisering

ICT en data blijven cruciaal voor optimalisering van onze processen. Na HR en bemanningszaken, startte NLBV het project voor de uitrol van nieuwe ERP-software voor vlootbeheer, inkoop, finance en ICT. Deze uitbreiding valt binnen project RADAR . De software wordt in 2026 in gebruik genomen en maakt het mogelijk per afdeling op maat administratiesystemen in te richten.

Project Lutine

In het meerjarenproject Lutine wordt data-analyse ingezet om onderhoud en brandstofverbruik op tenders te monitoren, rapporteren en verifiëren, in combinatie met weersomstandigheden en vaargedrag. In 2025 werden op een groot deel van de vloot IOT-devices geïnstalleerd, die het mogelijk maken via internet onderhoud en vaargedrag te volgen. RLc Amsterdam-IJmond testte Lutine met succes en de overige regio’s nemen het systeem in de toekomst over. Op termijn worden medewerkers ermee getraind om hen inzicht te geven in vaargedrag en onderhoud.

Daarnaast werden in 2025 kastjes ingezet om G-krachten te meten op de tenders van de M-klasse. Opvarenden waren verdeeld over het comfort op de nieuwe tenders. Nader onderzoek volgt in 2026.

Dialoog met de stakeholders

Nautische partners zijn onmisbaar voor een optimale dienstverlening van Nederlands Loodswezen. Een goede dialoog met hen is cruciaal. Naast de gebruikelijke jaarlijkse consultatie met de sector over de kwaliteit van de dienstverlening en de loodsgeldtarieven, betrokken we tijdens een informatieve bijeenkomst onze stakeholders bij de totstandkoming van de nieuwe MVS en de vernieuwde kwaliteitsverordening, waarin een vijfjaarlijkse visitatie is opgenomen. Daarnaast voerde regio Rotterdam-Rijnmond een serie gesprekken met stakeholders wat leidde tot een beter inzicht in hun wensen en hun beeld van RLc Rotterdam-Rijnmond.

Samenwerking autoriteiten

De samenwerkingslijnen met de Kustwacht en Douane werden aanzienlijk korter. Deze instanties zijn net als wij de ogen en oren van Nederland op zee. En voor alle partijen is het cruciaal dat verdachte situaties snel en eenduidig gemeld worden. In 2025 werkten we structureel samen aan scenario’s als langdurige stroomstoringen, cyberdreigingen en host nation support (troepenverplaatsingen in NAVO-verband). Samen werkten we scenario’s uit en onderzochten we hoe we elkaar ondersteunen en versterken in geval van nood.

Het uitgangspunt blijft een duurzame relatie met nautische partners, stakeholders en autoriteiten: ontwikkelingen volgen, netwerken versterken, de keten optimaliseren door het delen van kennis en data en mensen enthousiasmeren voor maritieme beroepen. Meer dan ooit is dat onze opdracht.

Nieuw pensioenstelsel

Op 1 januari 2025 is het Beroepspensioenfonds Loodsen (BPL) als een van de eerste beroepsorganisaties overgegaan naar een nieuw pensioenstelsel dat voldoet aan de Wet toekomst pensioenen. Daar zijn we trots op. Het is een belangrijk moment, omdat de meeste pensioenen de afgelopen jaren niet of nauwelijks zijn gestegen. Na de transitie kan BPL de opbrengst uit beleggingen sneller inzetten om de pensioenen te verhogen. Omgekeerd geldt ook dat pensioenen kunnen dalen wanneer de resultaten tegenvallen. Er is voorzien in een buffer, solidariteitsreserve, om dalingen zo veel mogelijk op te vangen.

Ook voor de medewerkers van NLBV is per 1 januari 2025 de overstap naar een nieuwe pensioenregeling volgens de Wet toekomst pensioenen gemaakt. De pensioenregeling betreft een flexibele premieregeling zonder risicodelingsreserve en zonder collectieve uitkeringsfase. De tot en met 31 december 2024 reeds opgebouwde pensioenaanspraken blijven verzekerd bij de huidige uitvoerder en worden door deze wijziging niet aangetast.

Het budget voor de pensioenregeling is met 31,5% van de som van de pensioengrondslagen ongewijzigd gebleven. Compensatie van medewerkers voor de overgang van de huidige naar de nieuwe pensioenregeling is buiten de pensioenregeling vormgegeven.

De nieuwe pensioenwet zorgt ervoor dat het duidelijker en persoonlijker wordt hoeveel pensioen is opgebouwd. Het pensioen van een loods/medewerker bestaat voortaan uit alle door die loods/medewerker betaalde premie vermeerderd met het rendement dat deze inleg heeft opgeleverd. Daarnaast verandert de premieopbouw. De premie die men betaalt, komt op elke leeftijd ten gunste van het eigen pensioen. In het vorige systeem werd het meeste pensioen opgebouwd aan het einde van de loopbaan en was er een impliciete subsidie van jong naar oud. Een andere baan of werkloosheid had aan het eind van de loopbaan daardoor extra grote gevolgen. De nieuwe wet sluit op deze manier beter aan bij dat mensen tegenwoordig niet meer veertig jaar voor één werkgeverwerken. Dat laatste is (gelukkig) voor loodsen en soms ook medewerkers minder relevant.