Voorwoord

Nederlands Loodswezen begeleidt jaarlijks tienduizenden zeeschepen veilig en vlot van en naar de Nederlandse havens en Vlaamse havens aan de Schelde - dag en nacht, bij weer en wind. Zo ook in 2025, een jaar dat in het teken stond van de aanhoudende geopolitieke, economische en digitale uitdagingen, die onze operatie nadrukkelijker een veiligheidsdimensie gaven. Havens zijn immers niet alleen de motor van de economie, maar ook de toegangspoort tot Nederland en Europa. Als ogen en oren op zee dragen de loodsen en medewerkers van Nederlands Loodswezen daarom bij aan het open, veilig en weerbaar houden van deze vitale infrastructuur.

Financiële ontwikkelingen

In 2025 realiseerde Nederlands Loodswezen het geraamde aantal geloodste scheepsreizen niet. De resultaten verschilden daarbij sterk per regio. Regio’s Amsterdam-IJmond en Noord presteerden boven de raming. In regio Rotterdam-Rijnmond nam de vraag af onder andere als gevolg van het vertrek van bedrijven door een verslechterend investeringsklimaat wat effect had op de handelsstromen. Regio Scheldemonden kende een lichte overrealisatie bij de wetschepen, terwijl de Scheldevaart achterbleef bij de raming.

Weerbaar

De complexe geopolitieke ontwikkelingen hadden effect op de taakstelling van Nederlands Loodswezen. Hoewel we een operationele organisatie zijn, groeit het besef dat we ook een strategische partner zijn voor de nationale veiligheid. Deze nieuwe rol is een wake-upcall voor beleidsmakers. Dit vraagt om een structureel versterkte relatie met de Nederlandse overheid, waarbij Nederlands Loodswezen nadrukkelijker gezien wordt als partner in veiligheidsbeleid. Dit willen we graag terugzien in de manier waarop onze organisatie wordt gefinancierd. Samen met beleidsmakers onderzoeken we de mogelijkheden om met wet- en regelgeving dit partnerschap te ondersteunen. Tijdens zijn bezoek aan het Loodswezen in Rotterdam, spraken we met demissionair-minister Robert Tieman van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over onze gedeelde zorgen rond de territoriale integriteit van Nederland en de kwetsbaarheid van de digitale systemen en infrastructuur voor sabotage en (cyber)aanvallen.

Verdere samenwerking in de keten

Naar verwachting wordt het Loodswezen aangewezen als kritieke entiteit in het kader van de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) die eind 2025 ter behandeling in de Tweede Kamer lag. De inspanningen om onze (digitale) infrastructuur te versterken en de continuïteit in de havens te blijven garanderen, verrichtten we in nauwe samenwerking met ministeries, havenbedrijven, terminals en maritieme partners. Deze partners beseffen allemaal dat Nederland zich geen zwakke schakels in de keten kan veroorloven.

Daarnaast vroeg Nederlands Loodswezen aandacht voor risico’s zoals de Russische schaduwvloot, onbekende drones in de havens en het ongewenste effect van Russische houders van Pilotage Exemption Certificates (PEC). Bij wet zijn wij aangewezen om frequent bezoekende kapiteins op verzoek van rederijen op te leiden tot PEC-houders. Hierdoor krijgen zij kennis over onze vitale infrastructuur. Wij leiden non-discriminatoir op en laten dus ook Russische kapiteins toe. Deze situatie is zorgelijk en vraagt om een zorgvuldige afweging.

Nieuwe visie

In 2025 is het nieuwe gemeenschappelijke visiedocument Missie – Visie - Strategie (MVS) 2026-2030 van Nederlands Loodswezen vastgesteld. Deze kent drie pijlers als basis en 23 concrete doelstellingen voor de komende vijf jaar. Ook zijn er vier kernwaarden benoemd: veilig, betrouwbaar, betrokken en deskundig. De kernwaarde veilig is nieuw toegevoegd en daarmee is het veiligheidsstatement integraal onderdeel van de nieuwe visie.

Zichtbaar en aantrekkelijk

Door het structurele tekort aan zeevarenden - tienduizenden wereldwijd - bleef werving een belangrijk aandachtspunt. Met de in september gestarte nieuwe premaster OTR:MMP voor mbo’ers, kunnen we nu onder een bredere doelgroep talent werven. Daarnaast lanceerden we een nieuwe video over het Loodswezen en startten wij samen met Nederland Maritiem Land de campagne Mpowered. Hierin staan de kracht, relevantie en onmisbaarheid van de nautische sector centraal.

De aanwezigheid van Nederlands Loodswezen op maritieme evenementen, zoals de Wereldhavendagen in Rotterdam, regionale havendagen, beurzen en banenmarkten, bleef belangrijk om onze zichtbaarheid te vergroten. SAIL Amsterdam 2025 bood een unieke kans om ons werk in de schijnwerpers te zetten. Regio Amsterdam-IJmond leverde samen met regionale partners een bijzondere prestatie door het evenement succesvol te begeleiden, naast de afhandeling van de reguliere scheepvaart. Onze stakeholders ontvingen we aan boord van loodsvaartuig ‘Procyon’. Meevaren in de SAIL-in en de SAIL-out was ook voor mij persoonlijk een onvergetelijke ervaring.

Afscheid

Tot slot een persoonlijke noot. Dit is mijn laatste officiële bijdrage aan het jaarverslag. Op 16 april 2026 neem ik afscheid als voorzitter van de NLc. Het is geen vaarwel, want ik sluit mijn loopbaan af waar die begon: als loods op zee in regio Amsterdam-IJmond. De voorzittershamer draag ik over aan Georg Jaburg, loods en voorzitter van regio Scheldemonden. Ik heb het volste vertrouwen dat Nederlands Loodswezen onder zijn voorzitterschap, in samenwerking met NLBV en onze maritieme partners, in goede handen is.

Samen Veilig & Vlot.

Willem Bentinck, 
Voorzitter Nederlandse Loodsencorporatie